کانون وکلا در محاصره

دیروز، پنجشنبه 11 خرداد، در کنفرانس سالانه کانون وکلای بین المللی که امسال در لاهه برگزار شد درباره وضعیت وکلا و کانون وکلا در ایران سخنرانی داشتم. در سخنرانی، به  این موضوع که وکلا، یکی از مهمترین اقشار تحت حمله حکومت ایران، به خصوص طی سه سال گذشته بوده اند اشاره کردم. درباره وضعیت جاوید هوتن کیان، وکیل سکینه محمدی آشتیانی سخن گفتم که به نظر من، اگر نگوییم در طول تاریخ ایران، که لااقل در طول ده سال اخیر، هیچ وکیلی به اندازه و شدت او شکنجه نشده است. در ادامه به این موضوع اشاره کردم که همه آزار و اذیتها، احضارها، بازجویی ها و دستگیری های وکلا به نظر جمهوری اسلامی برای مهار کردن وکلای شورشی کافی نبوده که حالا، قصد دارد کانون وکلا را به طور کامل تسخیر کند. به تازگی، قوه قضاییه لایحه ای را به دولت فرستاده تا از طریق دولت به مجلس ارسال شود که درصورت تصویب، کانون وکلای دادگستری به شکل بخشی از قوه قضاییه درخواهد آمد و استقلال وکلا کاملا از میان خواهد رفت. عدم استقلال وکلا به این معنا خواهد بود که  حق دفاع همگان،نه تنها زندانیان سیاسی و عقیدتی، بلکه حتی مردم عادی نیز تحت مخاطره جدی قرار خواهد گرفت و از وکیل و وکالت، تنها اسم و شکل و شمایلی ظاهری باقی خواهد ماند.

و در نهایت، از کانون وکلای بین المللی، کانونهای وکلا در کشورهای مختلف و همینطور تک تک وکلایی که در خارج از محدوده های جغرافیایی جمهوری اسلامی زندگی می کنند خواستم که در همبستگی با وکلای ایرانی و جلوگیری از نابود شدن کانون وکلا، قدیمی ترین نهاد مدنی ایران، دست به اقدام بزنند.

خوشبختانه پس از سخنرانی، وکلایی که از کشورهای مختلف آمده بودند، تمایل خود را برای دفاع از وکلای ایرانی اعلام کردند و امیدوارم با استفاده از شبکه وسیع وکلا در سراسر جهان، بتوان جلو طرح این لایحه در مجلس را گرفت.

 

در پانل ما، که از سوی خانمی که رییس کانون وکلای استرالیا بود اداره می شد، رییس کانون وکلای زیمباوه، رییس کانون وکلای مالزی و یکی از مشهورترین وکلای هلند نیز سخنرانی کردند. این، عکس اعضای پانل پس از اتمام آن است.

متن این لایحه را که تا همین اواخر محرمانه نگه داشته شده بود و اخیرا، درز کرده است می توانید اینجا بخوانید. به خصوص به مواد 25 , 26 آن توجه کنید:

http://www.ayeenbook.com/index.php/2011-11-05-16-51-24/234-2012-04-22-05-40-30

در ادامه، متن کامل سخنرانی به فارسی را آورده ام. نسخه انگلیسی آن هم به زودی در وب سایت «وکلا برای وکلا» منتشر خواهد شد.

کانون وکلای ایران در محاصره


اول، فعالان سیاسی و مدنی را دستگیر کردند. بعد، وکلای فعالان را دستگیر کردند. بعد، وکلای وکلای فعالان را دستگیر کردند. وقتی دیگر وکیلی نماند که از فعالان سیاسی و مدنی دفاع کند، برای تسخیر کانون وکلا، قدم برداشتند.
این یک وضعیت تخیلی نیست، بلکه خلاصه اتفاقات واقعی است که برای وکلای حقوق بشری و موکلان آنها در چند سال گذشته در ایران اتفاق افتاده است. وکلا یکی از اصلی ترین گروههای تحت حمله بوده اند.
از دید حکومت ایران، وکلا، به خصوص وکلای حقوق بشری، یکی از سرکش ترین و خطرناک ترین گروههای اجتماعی هستند. آنها، در انجام وظایف شغلی خود، نه تنها سعی می کنند قضات را وادار به رعایت قوانین کنند، بلکه منابع موثقی هستند که می توانند در مورد نقض حقوق بشر در زندانها و دادگاه ها اطلاع رسانی کنند. به همین دلیل است که حکومت ایران از یکسو سعی می کند که با متهم کردن آنها به اقدام علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام، وکالت حقوق بشری را تبدیل به یک جرم کند و از سوی دیگر، کل نهاد کانون وکلا را تحت کنترل خود دربیاورد.
برای توصیف بهتر این وضعیت غیرقابل باور، من در ابتدا به سرکوب وکلای حقوق بشری می پردازم و بعد، خطرناک ترین جنبه سیاستهای دولتی و آن، تلاش برای تسخیر کامل کانون وکلا را تشریح خواهم کرد.

1. وکلا در بازداشت
وکلا یکی از گروههای تحت حمله بوده اند. براساس آماری که شیرین عبادی، وکیل دادگستری و برنده جایزه صلح نوبل به سازمانهای بین المللی ارائه داده است، در فاصله زمانی خرداد 2009 تا تیر 2011، حداقل 42 وکیل دادگستری بازداشت شده اند.
در حال حاضر، حداقل 15 وکیل به دلیل دفاع از موکلان خود که عمدتا فعالان سیاسی و مدنی بوده اند، در زندان هستند و حداقل 10 وکیل مجبور به ترک کشور شده اند. اخیرا، محمد علی دادخواه که به 9 سال حبس و ده سال محرومیت از وکالت محکوم شده، اعلام کرده است که مقامات امنیتی به او گفته اند یا در مصاحبه ای تلویزیونی، آنچه آنها می خواهند را علیه خود و همکارانش بیان می کند و یا باید به زندان برود. از جمله از او خواسته اند بگوید که برای دفاع از موکلان خود که فعالان سیاسی و مدنی بوده اند، از دولتهای خارجی پول می گرفته است.
فشار به وکلا، تنها به دلیل دفاعشان از فعالان سیاسی و مدنی محدود نمی شود. هوتن کیان، وکیل سکینه محمدی آشتیانی، زن محکوم به سنگسار، به دلیل انجام مصاحبه با رسانه های خارجی، بازداشت و پس از تحمل شکنجه های طاقت فرسا، به 6 سال حبس محکوم شد. او در نامه ای که سازمان عفو بین الملل بخشهایی از آن را منتشر کرده نوشته است که بدن وی با آتش سیگار سوزانده شده و مکرراً مورد ضرب و شتم قرار گرفته است و به همین خاطر تعدادی از دندان‌های وی شکسته شده است. “در این نامه آمده است که مأموران زندان وی را با آب خیس کرده و ساعت‌ها در هوای سرد رها شده است. نقی محمودیان، وکیل هوتن کیان که خود، به دلیل فشارهای امنیتی از ایران فرار کرده و هم اکنون در ترکیه، پناهجوست، می گوید «هوتن کیان که به تازگی، به بند معتادان به مواد مخدر در زندان تبریز منتقل شده، از آثار ناشی از شکنجه های شدید جسمی و روحی به شدت رنج می برد و روزانه مقدار زیادی از قرص های آرامبخش را برای اینکه کمتر درد بکشد مصرف می کند.»

2. محرومیت از حق دفاع

اذیت و آزار وکلا، محدود به بازداشت، محاکمه و حبس آنها نمی شود. در مقابل تعدادی از وکلا که زندانی شده اند، تعداد بسیار بیشتری، به دلیل دفاع از موکلان خود تحت فشار بازجویی های مکرر هستند. آنها در فواصل کوتاه از سوی ماموران امنیتی احضار و بازجویی می شوند. بسیاری از وکلا مجبور شده اند تعهد بدهند که درباره وضعیت موکلان خود با رسانه ها مصاحبه نکنند. به این ترتیب، راههای اطلاع رسانی درباره وضعیت زندانیان سیاسی، روز به روز بسته تر می شود. به برخی از وکلا نیز گفته شده حق ندارند پرونده های سیاسی قبول کنند. به این ترتیب، بسیاری از زندانیان سیاسی و عقیدتی، از حق دفاع که قانون اساسی ایران آن را به رسمیت شناخته، محروم شده اند. قوانین ایران، حضور وکیل در محاکمه را تنها در صورتی که متهم به جرائمی محکوم باشد که حکم اعدام یا حبس ابد دارند، الزامی می داند. در این شرایط، بسیاری از کسانی که به دلایل سیاسی به اعدام محکوم شده اند، بدون اینکه به آنها امکان انتخاب وکیل داده شود، به وسیله وکلای تسخیری که از سوی قاضی منصوب می شوند دفاع شده اند.
حق وکلا برای ملاقات با موکلان خود و دسترسی به پرونده آنها، به طور وسیعی نقض می شود. به عنوان مثال، در دادگاهی که در 21 مه برای 13 فعال سیاسی عرب که به اتهام اقدام علیه امنیت ملی در بازداشت هستند برگزار شد، وکلا برای اولین بار، موکلان خود را در دادگاه ملاقات کردند و مقامات امنیتی اجازه مطالعه پرونده را به آنها ندادند.

3. کانون وکلا در محاصره
اما همه این بازداشتها، محکومیتها و آزار و اذیت ها کافی نبوده است؛ همانطور که گفته شد، حکومت ایران برای تسخیر کامل کانون وکلا خیز برداشته است.
کانون وکلای ایران در سال 1309 تشکیل شد اما تا سال 1331هنوز مستقل از دادگستری نبود. در سال 1331، کانون وکلا به عنوان سازمانی مستقل به رسمیت شناخته شد اما در پی انقلاب 1357 و با تثبیت جمهوری اسلامی، در سال 1360، پس از اینکه اسلامگرایان به رهبری آیت الله خمینی، سرکوب نهادهای مدنی را آغاز کردند، کانون وکلا منحل شد و تا 16 سال بعد که اولین انتخابات کانون وکلا پس از انقلاب انجام شد، این نهاد مدنی در ضعیف ترین وضعیت خود بود. پس از آن، اگرچه به کانون وکلا اجازه داده شد که انتخابات هیات مدیره خود را برگزار کند و در امور دادم پروانه وکالت و نظارت بر وکلا، استقلال نسبی داشته باشد اما همواره کاندیداهای هیات مدیره باید توسط قوه قضاییه (دادگاه عالی انتظامی قضات) تایید صلاحیت می شدند. به این ترتیب، وکلای حقوق بشری در بیشتر موارد از شرکت در انتخابات هیات مدیره بازمانده اند. در آخرین انتخابات کانون وکلا که در اسفند ماه گذشته (مارچ 2012) انجام شد، از 118 نفر داوطلب عضویت در هیات مدیره، قوه قضاییه صلاحیت 28 نفر را رد کرد که حداقل نیمی از آنان سابقه وکالت حقوق بشری داشتند. 5 نفر از رد صلاحیت شدگان را زنان وکیل تشکیل می دادند. در انتخاباتی که پس از این دور تازه رد صلاحیت برگزار شد، تنها یک زن به عضویت هیات مدیره انتخاب شد که تناسبی با تعداد زیاد وکلای زن در ایران ندارد.
در عین حال، از سال 1381، قوه قضاییه تشکیلاتی موازی با کانون وکلا ایجاد کرده است که به وکلای ماده 187 معروف شده اند. وکلایی که از این تشکیلات پروانه وکالت می گیرند، کاملا تحت نظر قوه قضاییه هستند و به محض اینکه از چارچوبهای مورد نظر قضات و دستگاه قضایی پا فراتر بگذارند، پروانه وکالت خود را از دست می دهند. در یک مورد، از چهار وکیلی که از دراویش گنابادی دفاع می کردند، دو تن از آنها، مصطفا دانشجو و امید بهروزی که از وکلای قوه قضاییه بودند، از وکالت محروم شدند اما دو نفر دیگر، فرشید یداللهی و امیر اسلامی که از وکلای عضو کانون وکلای دادگستری بود، همچنان حق وکالت دارند. هرچند هم اکنون هر چهار نفر آنها به دلیل دفاع از موکلان خود در حبس هستند. دراویش گنابادی، یک فرقه از صوفیه هستند که عقاید مذهبی متفاوتی نسبت به مذهب رسمی را ترویج می کنند.
اما همه اینها، برای رام کردن وکلای سرکش کافی به نظر نمی رسیده است. در حال حاضر، همین استقلال نسبی کانون وکلا در ایران نیز تحت خطر جدی قرار دارد. اخیرا قوه قضاییه، لایحه ای را برای رسیدگی به مجلس فرستاده است که اگر تصویب شود، کانون وکلا کاملا از میان خواهد رفت و به جای آن، نهادی با عنوان «سازمان وکلای رسمی»، زیر نظر رییس قوه قضاییه تشکیل خواهد شد. براساس لایحه، تمامی تصمیم گیری هایی که در حال حاضر توسط کانون وکلا صورت می گیرد، از جمله اینکه به چه کسانی پروانه وکالت داده شود یا اینکه انتخابات کانون وکلا چگونه برگزار شود، توسط یک هیات، متشکل از 7 حقوقدان که توسط رییس قوه قضاییه انتخاب می شوند، نظارت خواهد شد. این هیات، حق ابطال پروانه وکالت را نیز داراست که در حال حاضر، حق و وظیفه دادگاه انتظامی وکلا که یک نهاد مستقل است، می باشد. تصمیمات این هیات غیرقابل اعتراض و تجدید نظرخواهی است. متن این لایحه که ماهها محرمانه بوده، اخیرا درز کرده و اعتراضات زیادی را میان وکلا برانگیخته است. یکی از وکلای دادگستری در مقاله ای که در یکی از روزنامه های ایران چاپ شده نوشته است: این لایحه، » وکالت دادگستري را اسماً و عملاً به اداره‌اي از ادارات زير مجموعه قوه قضائيه تبديل مي‌كند.» و یکی دیگر از وکلا در مقاله ای در روزنامه ای دیگر نوشته: در صورت تصویب این لایحه، «حق دفاع» مردم به شدت آسیب خواهد دید.»
توصیه ها
همانطور که گفته شد، وکلای ایران، چه به صورت جمعی و چه فردی، به این لایحه اعتراض کرده اند. اما مقاومت آنها دربرابر خواست حکومت برای از میان بردن استقلال وکلا، همراه با احتیاط است. تک تک وکلایی که به لایحه یاد شده اعتراض کرده اند، می دانند که درصورت تصویب آن، اولین کسانی خواهند بود که ممکن است پروانه وکالت خود را از دست بدهند؛ به همین دلیل، اعتراضات خود را بسیار محتاطانه بیان می کنند و صدایشان چندان بلند نیست.
در چنین شرایطی، وظیفه صنفی همه همه وکلایی که خارج از چارچوبهای جمهوری اسلامی وکالت می کنند، این است که چه از طریق کانون وکلای بین المللی، کانونهای وکلای محلی یا سازمانهای مدنی که در آن عضو هستند و حتی به صورت فردی، صدای وکلای ایرانی باشند. این پیغامی است که من از همکاران و دوستانم در ایران برای این کنفرانس آورده ام و باور دارم اگر همه ما، نه تنها صدای وکلای دربند باشیم بلکه جامعه بین المللی را نسبت به این خطر آگاه کنیم که کانون وکلای ایران در معرض نابود شدن است، جمهوری اسلامی نخواهد توانست این قدیمی ترین نهاد مدنی ایران را تسخیر کند. فراموش نکنیم که دفاع از وکلا، دفاع از حق دفاع بی صدایان است.

  1. #1 توسط ناشناس در ژوئن 2, 2012 - 11:34 ق.ظ.

    دستت درست

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: